قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2142

تاريخ الفي ( فارسى )

به دار الخلافه درآمد ، ظاهر شد كه او از ترس جان خود پناه به خانهء خليفه برده . بنابراين ، خليفه القائم بامر اللّه او را تسلّى داده بازگردانيد . جلال الدّين قربوس « 1 » زين مركب خليفه را بوسيده دست بر ديوار خانهء خليفه ماليده بر روى خود مسح كرده بازگشت . و از جمله وقايع اين سال آنكه مسعود بن محمود ايالت ولايت رى و همدان و ساير بلاد جبال را به تاش فرّاش « 2 » خود ارزانى داشت و به والى نيشابور فرمان صادر شد كه در باب امداد تاش فرّاش و تمشيت مهمّات سپاه او خود را معاف نداند و من جميع الوجوه در مقام كارسازى او شده نوعى كند كه مساعى جميلهء آن امارت پناه به درگاه ظاهر گردد . و والى نيشابور به مقتضاى فرمان مسعودى عمل نموده تاش فرّاش را آنچنان امداد نمود كه ولايت رى و همدان و ساير بلاد جبل را به اندك توجّه از نوّاب و عمّال ديالمه انتزاع نموده متصرّف گشت . و از جمله وقايع اين سال آنكه روميان مدينهء رها را از مسلمانان انتزاع نموده اكثر اهالى آن را به قتل رسانيدند و عورات و اطفال را به اسيرى بردند . منشأ اين واقعه آن بود كه قبل از اين مذكور شد كه بعد از قتل غطير ، كه والى آن مدينه بود ، صالح بن مرداس پيش نصر الدّوله شفاعت نموده باز آن شهر را به پسر غطير و ابن شبل به مناصفه « 3 » گرفت . در مدينهء رها دو برج مىباشد كه به استحكام آن دو برج ، اهل تاريخ چنين نوشته‌اند عمارتى نمىباشد . يكى از آن دو برج بسيار وسيع است و ديگرى كوچك . و چون شهر رها به دو كس تعلّق گرفت پسر غطير در برج اعظم مىبود و ابن شبل در آن ديگر . مدّتى مديد ايشان با يكديگر به صفا به سر مىبردند تا آنكه در اين سال پسر غطير كس پيش ارمانوس ، قيصر روم ، فرستاد و حصّهء خود را از شهر رها به مبلغ بيست هزار دينار فروخت و ارمانوس قيصر روم مبلغ مذكور را تسليم وكلاى پسر غطير نموده جماعتى از سپاه خود را فرستاد كه حصّهء او را از شهر رها تصرّف نموده در برج اعظم قرار گيرند . چون روميان به شهر رها درآمدند ابن شبل از مقاومت ايشان عاجز آمده آن برج ديگر را نيز گذاشته از شهر بيرون رفت و روميان شروع در خرابى شهر نموده تمامى مساجد و مدارس و آثار اسلام را از آن شهر برانداختند . چون اين خبر به سمع والى حلب ، نصر الدّولة بن مروان ، رسيد لشكرى عظيم به دفع روميان فرستاد . روميان پس از جدال و قتال بسيار از مدافعهء ايشان عاجز آمده در آن دو برج متحصّن شدند و بقيّهء نصارى پناه به كنيسهء آن شهر آورده مسرعى پيش ارمانوس ، قيصر روم ، فرستادند و تا آمدن لشكر از جانب قيصر ، سپاه نصر الدّوله شهر رها را به حوزهء

--> ( 1 ) . قربوس : برآمدگى زين . - و . ( 2 ) . هر سه نسخه : باش فراش . تمامى منابع متقدّم و متأخّر « تاش فراش » ضبط كرده‌اند . ( 3 ) . مناصفه : دو بخش كردن به قسمت مساوى ، نصفانصف . - و .